జెన్జెడ్ యువతలో మానసిక ఆరోగ్య సంక్షోభం
ప్రపంచవ్యాప్తంగా నేటి యువతలో ఒక ఆందోళనకరమైన ధోరణి స్పష్టమవుతోంది. జెనరేషన్ జెడ్ (Gen Z) అని పిలవబడే ఈ తరం (1997 నుంచి 2012 మధ్య జన్మించిన వారు, వయస్సు 12 నుంచి 28 సంవత్సరాల మధ్య) అసాధారణ స్థాయిలో మానసిక ఒత్తిడి, నిరాశ, ఆందోళన, ఒంటరితనం వంటి సమస్యలను ఎదుర్కొంటోంది. గతంలో “మధ్య వయసు సంక్షోభం” (Midlife Crisis) అనేది ప్రధాన చర్చా విషయంగా ఉండేది. కానీ ఇప్పుడు మాత్రం యువతే, ముఖ్యంగా జెన్జెడ్, చిన్న వయసులోనే ఈ సమస్యల బారిన పడుతున్నారు.
స్కీ స్లోప్ మోడల్ – మారిన తరాల వాస్తవం
సైకాలజిస్టులు దీనిని **“స్కీ స్లోప్ మోడల్”**తో పోలుస్తున్నారు.
- పూర్వ తరాల వారు చిన్న వయసులో ఉత్సాహం, ఆనందంతో జీవించి, మధ్య వయసులో మాత్రమే జీవిత సంక్షోభాలను ఎదుర్కొనేవారు.
- జెన్జెడ్ మాత్రం విరుద్ధంగా యవ్వన దశలోనే తీవ్ర నిరాశను ఎదుర్కొంటున్నారు.
- వయస్సు పెరుగుతున్న కొద్దీ ఈ ఒత్తిడి కొంత తగ్గే అవకాశం ఉందని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు.
గణాంకాలు చెబుతున్న కఠిన నిజాలు
- అమెరికా CDC గణాంకాలు (1993 vs 2023):
- 1993లో యువకులలో 2.5% మందికే మానసిక సమస్యలు ఉండేవి.
- 2023 నాటికి అది **6.6%**కి పెరిగింది.
- యువతులలో ఈ శాతం 3.2% నుంచి **9.3%**కి చేరింది.
- గ్యాలప్ సర్వే (2023):
- జెన్జెడ్లో కేవలం 15% యువత మాత్రమే తమ మానసిక ఆరోగ్యం “అత్యుత్తమం”గా ఉందని చెప్పారు.
- అంటే 85% మంది ఇప్పటికే ఒత్తిడి, ఆందోళన, నిరాశ వంటి సమస్యలతో కొట్టుమిట్టాడుతున్నారని అర్థం.
జెన్జెడ్ సమస్యల మూలకారణాలు
- సోషల్ మీడియా ప్రభావం
- జెన్జెడ్ సోషల్ మీడియా యుగంలో పుట్టిన తొలి తరం.
- ఇన్స్టాగ్రామ్, టిక్టాక్, యూట్యూబ్, ఫేస్బుక్ వంటివి వారి జీవితంలో విడదీయరాని భాగం.
- ఇతరులతో నిరంతరం పోల్చుకోవడం, లైక్స్ – ఫాలోవర్స్ సంఖ్యలపై ఆధారపడటం వారి స్వీయగౌరవాన్ని దెబ్బతీస్తోంది.
- ట్రోలింగ్, సైబర్బుల్లింగ్ మానసిక గాయాలను మిగులుస్తున్నాయి.
- కరోనా ప్రభావం
- లాక్డౌన్ల సమయంలో పాఠశాలలు, కళాశాలలు మూతపడటంతో జెన్జెడ్ తరం జీవితంలోని కీలక దశలను కోల్పోయారు.
- సామాజిక సంబంధాలు తగ్గిపోవడం, స్నేహబంధాలు దూరం కావడం వారిలో ఒంటరితనాన్ని పెంచింది.
- ఆర్థిక ఒత్తిడి
- ఉద్యోగ అవకాశాలు తగ్గిపోవడం, ఉద్యోగ భద్రత లేకపోవడం, వేతనాలు ఆశించినంత రాకపోవడం.
- వ్యక్తిగత అప్పులు పెరుగుతున్నాయి.
- భవిష్యత్తు పట్ల అనిశ్చితి యువతలో ఆందోళన పెంచుతోంది.
- సాంకేతికత దుష్ప్రభావం
- పరిశోధకుడు అలెక్స్ బ్రైసన్ ప్రకారం, స్క్రీన్ వినియోగం కేవలం సంబంధం మాత్రమే కాదు, మానసిక సమస్యలకు ప్రత్యక్ష కారణం కూడా.
- నిద్రలేమి, శారీరక చలనం తగ్గడం, కంటి సమస్యలు కూడా మానసిక ఆరోగ్యంపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతున్నాయి.
ప్రపంచవ్యాప్త ఆందోళన
పరిశోధకుడు డేవిడ్ జి. బ్లాంచ్ఫ్లవర్ దీన్ని *“ప్రపంచవ్యాప్త సంక్షోభం”*గా పేర్కొన్నారు. ఆయన సూచనల ప్రకారం:
- పాఠశాలల్లో మొబైల్ ఫోన్ల వినియోగాన్ని నియంత్రించాలి.
- యువతలో సామాజిక సంబంధాలను పెంపొందించే కార్యక్రమాలు చేపట్టాలి.
- మానసిక ఆరోగ్యంపై అవగాహన కార్యక్రమాలు నిర్వహించాలి.
ఎవరు జెన్జెడ్?
- 1997 నుంచి 2012 మధ్య జన్మించిన వారే జెనరేషన్ జెడ్.
- వీరు టెక్నాలజీ, సోషల్ మీడియా, డిజిటల్ ట్రెండ్స్లో ముందంజలో ఉంటారు.
- కానీ అధిక స్క్రీన్ టైమ్ కారణంగా సామాజిక జీవన నైపుణ్యాలు తగ్గిపోతున్నాయి.
- పని-వ్యక్తిగత జీవితం మధ్య సమతుల్యం సాధించడంలో ఇబ్బందులు పడుతున్నారు.
పరిష్కార మార్గాలు
- స్క్రీన్ టైమ్ తగ్గించుకోవడం – రోజుకు నిర్దిష్ట సమయం మాత్రమే సోషల్ మీడియా వినియోగం.
- సామాజిక సంబంధాలు పెంచుకోవడం – కుటుంబం, స్నేహితులతో సమయం గడపడం.
- ఆరోగ్యకర జీవనశైలి – వ్యాయామం, యోగా, ధ్యానం వంటి పద్ధతులు అనుసరించడం.
- మానసిక ఆరోగ్య సలహాలు – అవసరమైతే కౌన్సిలింగ్, థెరపీ తీసుకోవడం.
- ప్రభుత్వం & సమాజం సహకారం – విద్యాసంస్థల్లో మానసిక ఆరోగ్య సెంటర్లు ఏర్పాటు చేయడం.
ముగింపు
జెన్జెడ్ యువత ఎదుర్కొంటున్న మానసిక ఆరోగ్య సంక్షోభం వ్యక్తిగత సమస్య మాత్రమే కాదు, ఇది ఒక సామాజిక సవాలు. టెక్నాలజీ సౌలభ్యాలను వినియోగించుకుంటూనే, వాటి ప్రతికూల ప్రభావాలను తగ్గించే చర్యలు తీసుకోవాలి. నేటి యువతే రేపటి సమాజానికి భవిష్యత్ – కాబట్టి వారి మానసిక ఆరోగ్య పరిరక్షణ ప్రతి ఒక్కరి బాధ్యత.
