పొరుగుదేశాల్లో రాజకీయ సంక్షోభాలు – శ్రీలంక నుంచి నేపాల్ వరకు తిరుగుబాట్లు

భారతదేశం చుట్టూ ఉన్న పొరుగు దేశాలు గత కొన్నేళ్లుగా తీవ్రమైన రాజకీయ, ఆర్థిక సంక్షోభాల బాటలో నడుస్తున్నాయి. శ్రీలంక నుంచి నేపాల్ వరకు… ప్రజా నిరసనలు, యువత తిరుగుబాట్లు చివరికి ప్రభుత్వాలను కూల్చేంత దాకా వెళ్లాయి.
2022లో శ్రీలంక, 2024లో బంగ్లాదేశ్, తాజాగా 2025లో నేపాల్ — వేర్వేరు దేశాలలో పరిస్థితులు వేరైనా, ప్రజల ఆగ్రహం మాత్రం ఒక్కటే: అవినీతి, అసమర్ధ పాలన, స్వేచ్ఛల క్షీణత.

శ్రీలంకలో ప్రజా తిరుగుబాటు (2022)

శ్రీలంక 2022లో తన చరిత్రలోనే అతి పెద్ద ఆర్థిక సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంది.

• ఆహారం, ఇంధనం, ఔషధాల కొరత ప్రజలను రోడ్డెక్కించింది.
• ద్రవ్యోల్బణం పెరగడం, కరెన్సీ విలువ క్షీణించడం, విద్యుత్ అంతరాయాలు సాధారణ జీవనాన్ని దెబ్బతీశాయి.
• రాజపక్స కుటుంబం అవినీతి, పర్యాటక రంగ పతనం పరిస్థితిని మరింత దిగజార్చింది.

ప్రజల ఆగ్రహం ఉప్పొంగి, భారీ నిరసనలు దేశాన్ని కుదిపేశాయి. అధ్యక్షుడు గోటబయ రాజపక్స కర్ఫ్యూ, అత్యవసర పరిస్థితులు ప్రకటించినా ప్రజల ఉధృతిని అదుపు చేయలేకపోయారు. చివరికి, ఆయన మాల్దీవుల మీదుగా సింగపూర్ పారిపోయి రాజీనామా చేశారు. తాత్కాలిక అధ్యక్షుడిగా రణిల్ విక్రమసింఘే నియమితులయ్యారు.

బంగ్లాదేశ్‌లో హసీనా పతనం (2024)

బంగ్లాదేశ్ మాజీ ప్రధాని షేక్ హసీనా దాదాపు 15 ఏళ్లపాటు దేశాన్ని పాలించారు. కానీ,

• 30% రిజర్వేషన్ కోటా వ్యవస్థపై విద్యార్థుల భారీ ఉద్యమం చెలరేగింది.
• 2018లో రద్దయిన ఈ వ్యవస్థను సుప్రీంకోర్టు మళ్లీ అమలు చేయాలని ఆదేశించడంతో విప్లవాత్మక నిరసనలు జరిగాయి.
• ప్రభుత్వం అణచివేతకు దిగడంతో 300 మందికి పైగా మృతి చెందిన ఘోర సంఘటనలు చోటుచేసుకున్నాయి.

సైన్యం కూడా హసీనా ఆదేశాలను నిరాకరించడంతో ఆమె పరిస్థితి మరింత సంక్లిష్టమైంది. చివరికి ఆగస్టు 5, 2024న ఆమె రాజీనామా చేసి భారతదేశానికి చేరుకున్నారు. బంగ్లాదేశ్ తాత్కాలిక ప్రభుత్వాన్ని సైన్యం ఏర్పాటు చేసి, నోబెల్ గ్రహీత ముహమ్మద్ యూనస్‌కు నాయకత్వం అప్పగించారు.

నేపాల్‌లో జెన్ జీ ఉద్యమం (2025)

నేపాల్‌లో తాజాగా జెన్ జీ యువత నేతృత్వంలో భారీ నిరసనలు చెలరేగాయి.

• సోషల్ మీడియా నిషేధంపై ఆగ్రహం,
• అవినీతి, రాజకీయ అసమర్ధతపై విరుచుకుపడిన యువత,
• పోలీసులు బలప్రయోగం చేయడంతో 30 మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు, 1,000 మందికి పైగా గాయపడ్డారు.

కేపీ శర్మ ఓలి రాజీనామా చేసినా పరిస్థితులు అదుపులోకి రాలేదు. ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ భవనాలపై దాడులు జరిగి దేశం అల్లకల్లోలమైంది. సైన్యం కర్ఫ్యూ విధించి క్రమాన్ని పునరుద్ధరించే ప్రయత్నం చేస్తోంది. తదుపరి నాయకత్వం విషయంలో యువత ప్రతినిధులు మాజీ న్యాయమూర్తి సుశీలా కార్కి, ఖాట్మండు మేయర్ బాలేంద్ర షా తదితరుల పేర్లను ప్రతిపాదిస్తున్నారు.

పాకిస్తాన్‌లో రాజకీయ తుఫాన్ (2022)

2022 ఏప్రిల్ 10న పాకిస్తాన్ ప్రధాన మంత్రి ఇమ్రాన్ ఖాన్‌ను అవిశ్వాస తీర్మానం ద్వారా తొలగించారు. ఇది పాకిస్తాన్ చరిత్రలో తొలిసారి జరిగిన సంఘటన.

• ఖాన్ తనను విదేశీ కుట్రతో తొలగించారని ఆరోపించినా, సైన్యం తిరస్కరించింది.
• ఆయన మద్దతుదారులు లాహోర్, ఇస్లామాబాద్, కరాచీ లాంటి ప్రధాన నగరాల్లో భారీ నిరసనలు చేపట్టారు.
• తరువాత షెహబాజ్ షరీఫ్ ప్రధానిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు.

పాకిస్తాన్ 75 ఏళ్ల చరిత్రలో సగం కాలం సైన్యం పాలనలో గడిపింది. ఇమ్రాన్ ఖాన్ పతనం, దేశ రాజకీయ అశాంతికి కొత్త దిశను ఇచ్చింది.

ముగింపు

భారత పొరుగు దేశాల అనుభవం ఒక కఠినమైన వాస్తవాన్ని మన ముందుంచుతోంది — ప్రజల సహనానికి కూడా ఒక పరిమితి ఉంటుంది.
ఆర్థిక అవ్యవస్థ, అవినీతి, స్వేచ్ఛల హరణం కొనసాగితే, ఎంత బలమైన ప్రభుత్వం అయినా కూలిపోవడం ఖాయం. శ్రీలంక, బంగ్లాదేశ్, నేపాల్, పాకిస్తాన్‌లో జరిగిన పరిణామాలు దీనికి జీవం పోసిన ఉదాహరణలు.