జర్నలిజం ఒకప్పుడు సమాజానికి అద్దం. వాస్తవాలను చెప్పే అఖండమైన శక్తి. కానీ కాలక్రమంలో ఈ రంగం అనేక ఎత్తుపల్లాలను ఎదుర్కొంటూ వచ్చింది. ఎక్కడో ఒక మూలలో నిజం మసకబారుతుంటే, ఇంకోచోట అబద్ధం పెద్దదై కనిపిస్తోంది. ఈ పరిస్థితి కొత్తది కాదు కానీ, ఇటీవలి కాలంలో మరింత స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. జర్నలిజం విలువలు తగ్గిపోవడానికి అనేక కారణాలు ఉన్నప్పటికీ, వాటిని విశ్లేషించి చూడటం అత్యవసరం.
మీడియా – ప్రజల మనస్సులపై ప్రభావం
ప్రజలకు మీడియా అనేది కేవలం వార్తల వేదిక కాదు, ఆలోచనల మూలం కూడా. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పత్రికలు, టీవీ ఛానల్స్ ఒక రకంగా విశ్వాసానికి ప్రతీకలు. ఏ వార్త నిజమో, ఏది అబద్ధమో అనే తేడా పట్టడం కష్టమవుతుంది. ఒక పత్రిక రాసిందంటే, ఒక ఛానల్ చెప్పిందంటే అదే సత్యమని భావించే స్థితి ఇంకా కొనసాగుతోంది. ఈ కారణంగా గ్రామీణ ప్రజలు ఒకే మీడియా వేదికలో ప్రచురితమైన వార్తలపైనే ఆధారపడుతుంటారు.
పట్టణాల్లో పరిస్థితి కొంచెం వేరుగానే ఉంటుంది. అక్కడ ప్రజలు అనేక ఛానల్స్ చూస్తారు, పలు పత్రికలు చదువుతారు. అయినప్పటికీ రాజకీయ డిబేట్స్, ప్రైమ్ టైమ్ ప్రోగ్రామ్స్ ఎక్కువగా ప్రభావం చూపుతున్నాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో ఇవి వాదోపవాదాల పేరుతో హడావుడిగా మారిపోతున్నాయి. నిజానికి సమాధానం ఇచ్చే బదులు, ప్రజలలో విభేదాలను మరింత రగిలించేలా వ్యవహరిస్తున్నాయి.
జర్నలిస్టుల పాత్ర – అప్పటి, ఇప్పటి తేడా
గతంలో జర్నలిస్టులు సంఘటన ప్రదేశంలో ఉండి పరిశీలించి, పరిశోధించి, నిర్ధారణతో రాసేవారు. ఒక వార్త కోసం వారాలు గడిపినా, నెలలు గడిపినా వెనకడుగు వేయరు. కానీ నేటి పరిస్థితి వేరుగా మారిపోయింది. చాలా మంది జర్నలిస్టులు సంఘటనల ప్రదేశంలో కనిపించరు. కనిపించినా లోతైన పరిశోధన చేయరు. “ఫాక్ట్ చెకింగ్” అనే బాధ్యతను మరచిపోయారు. రాజకీయ నాయకుల వాగ్దాటిని ప్రశ్నించడమో, అధికారులను జవాబు కోరడమో జర్నలిజం ప్రధానమైన కర్తవ్యాలు. కానీ ఇవి చాలామంది నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నారు.
వాట్సాప్ జర్నలిజం – విశ్వసనీయతకు సవాలు
ఇంటర్నెట్ విప్లవంలో వాట్సాప్ ఒక ప్రధాన వేదికగా నిలిచింది. క్షణాల్లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా సమాచారం చేరవేయగల శక్తి దీనికి ఉంది. కానీ అదే శక్తి జర్నలిజం విశ్వసనీయతకు ముప్పు తెస్తోంది. ఒక సమాచారం నిజమా, అబద్ధమా అనే ధృవీకరణ లేకుండా వేగంగా వ్యాప్తి చెందుతోంది. కొందరు జర్నలిస్టులు, ఎడిటర్లు వాట్సాప్ లో వచ్చిన మెసేజ్ ను ప్రచురిస్తున్న ఉదాహరణలు చాలా ఉన్నాయి.
ప్రజా ప్రతినిధుల పి.ఆర్.ఓలు పంపే వార్తలను ఉన్నట్టుగా రాయడం, వాస్తవాలపై పరిశీలన చేయకపోవడం జర్నలిజానికి నష్టం కలిగిస్తోంది. ఫలితంగా ప్రజలలో మీడియాపై నమ్మకం తగ్గిపోతోంది.
జర్నలిజం – మారుతున్న స్వరూపం
ఒకప్పుడు నిజం చెప్పే వేదికగా ఉన్న మీడియా, ఇప్పుడు వ్యాపార దృక్పథం, రాజకీయ ఒత్తిడి, సాంకేతిక మార్పుల వలలో చిక్కుకుంది. “నిజం నాలుక మడత పెట్టుకుంటే, అబద్ధం ఊరంతా పాకుతుంది” అనే పరిస్థితి కనిపిస్తోంది. ఒకరి బలహీనత, మరొకరి లాభం కావడంతో వార్తలు వక్రీకరించబడుతున్నాయి. ఇది సమాజానికి చాలా ప్రమాదకరమైంది.
జర్నలిస్టుల నైపుణ్యం – తగ్గిపోతున్నదా?
కొంతమంది జర్నలిస్టులు అక్షరాస్యతతో సరిపెట్టుకుని వృత్తిలో అడుగుపెడుతున్నారు. వార్త రాయడంలో నిర్మాణం, విశ్లేషణ, భాషలో స్పష్టత ఉండకపోవడం గమనించదగ్గ లోపం. ఇది జర్నలిజం స్థాయిని దిగజార్చుతోంది. మంచి కథనాన్ని రాయడానికి పరిశీలన, పరిశోధన, స్క్రిప్ట్ రైటింగ్ నైపుణ్యం తప్పనిసరి. కానీ ఈ నైపుణ్యాలు లేకపోవడం వల్ల పత్రికలు, ఛానల్స్ లో లోతైన కథనాలు తగ్గిపోతున్నాయి.
ప్రజలకు మిగిలేది – సందేహాలే
ప్రజలు పత్రికలు చదివినా, టీవీ చూసినా చివరికి ఒక గందరగోళంలో పడుతున్నారు. ఏది నమ్మాలి, ఏది నమ్మకూడదు అన్న అయోమయం పెరుగుతోంది. దీనివల్ల ప్రజలలో నిస్పృహ కూడా పెరుగుతోంది.
ఎడిటర్ల బాధ్యత
ఒక వార్తా సంస్థలో ఎడిటర్ కీలకమైన వ్యక్తి. ఆయన కేవలం వార్తల ఎంపిక చేయడమే కాకుండా, విశ్వసనీయతను కాపాడే కర్తవ్యాన్ని కూడా నిర్వహించాలి. కానీ వాట్సాప్, సోషల్ మీడియా ఆధారపడటం వల్ల ఎడిటర్ల బాధ్యత కూడా కొంత తగ్గిపోతున్నట్లు అనిపిస్తోంది. ఇది చాలా ప్రమాదకర పరిణామం.
పరిష్కారం – నిజానికి తిరిగి
జర్నలిజం తన అసలు విలువను తిరిగి పొందాలంటే కొన్ని ముఖ్యమైన మార్పులు అవసరం:
- వార్త సేకరణలో పరిశీలన, పరిశోధన తప్పనిసరి కావాలి.
- ఫాక్ట్ చెకింగ్ వ్యవస్థ బలపరచాలి.
- సోషల్ మీడియా సమాచారాన్ని ధృవీకరించకుండా ప్రచురించరాదు.
- జర్నలిస్టుల నైపుణ్యాల పెంపు కోసం శిక్షణలు ఇవ్వాలి.
- ప్రజల విశ్వాసం నిలుపుకోవడం జర్నలిజం మొదటి లక్ష్యం కావాలి.
తుది మాట
జర్నలిజం వృత్తి ఒక పవిత్ర బాధ్యత. ప్రజలకు నిజం చెప్పడం, అధికారులను జవాబు కోరడం, సమాజానికి దారితీయడం జర్నలిజం లక్ష్యం. వాట్సాప్ జర్నలిజం వలలో పడకుండా, అబద్ధాలను బలపరచకుండా నిజాన్ని వెలికి తీయడం జర్నలిస్టుల కర్తవ్యం. అలా చేస్తేనే జర్నలిజం విలువ తిరిగి నిలుస్తుంది, ప్రజల విశ్వాసం తిరిగి వస్తుంది.
