దేశవ్యాప్తంగా ఉన్నత విద్యలో ఒక పెద్ద సామాజిక మార్పు నమోదైంది. దశాబ్దాలుగా భారత విద్యా వ్యవస్థలో సాగుతున్న ఒక మౌన విప్లవం ఇప్పుడు సంఖ్యల రూపంలో బయటపడింది. ఎస్సీ, ఎస్టీ, ఓబీసీ వర్గాలకు చెందిన విద్యార్థుల చేరికలు మొదటిసారిగా జనరల్ కేటగిరీ విద్యార్థులను దాటేసాయి. ఇది కేవలం ఒక గణాంకం మాత్రమే కాదు… భారత ఉన్నత విద్యా రంగంలో సామాజిక న్యాయం ఎంత వేగంగా, ఎంత స్పష్టంగా ముందుకు సాగుతోందో చూపించే సూచిక.
రిజర్వుడ్ వర్గాల శాతం 60.8% – చరిత్రలోనే అత్యధికం
ఐఐఎం ఉదయ్పూర్ పరిశోధకులు తాజాగా చేసిన విశ్లేషణ ప్రకారం, 2022–23 విద్యా సంవత్సరంలో దేశవ్యాప్తంగా ఉన్నత విద్యలో ఎస్సీ, ఎస్టీ, ఓబీసీ వర్గాలకు చెందిన విద్యార్థుల నమోదు 60.8% వరకు చేరింది.
2010–11లో ఇదే సంఖ్య 43.1% మాత్రమే. అంటే కేవలం 12 సంవత్సరాల్లో 17.7 శాతం పాయింట్ల భారీ పెరుగుదల.
ఇదే సమయంలో జనరల్ కేటగిరీ (EWS సహా) విద్యార్థుల శాతం 57% నుంచి 39%కు పడిపోయింది.
ఇది ఒక పెద్ద రూపాంతరం.
2023లో ఒక్క సంవత్సరంలోనే 95 లక్షలు ఎక్కువ నమోదు
2023లో జరిగిన నమోదు గణాంకాలు ఇంకా ఆసక్తికరంగా ఉన్నాయి.
రిజర్వుడ్ వర్గాల విద్యార్థుల నమోదు, జనరల్ కేటగిరీ విద్యార్థులతో పోలిస్తే 95 లక్షలు అదనంగా ఉండడం ఒక పెద్ద మార్పును ప్రతిబింబిస్తోంది.
ఇది విద్యా రంగం క్రమంగా మరింత సమగ్రత, అవకాశ సమానత్వం, సామాజిక న్యాయం వైపు కదులుతున్నదనడానికి నిదర్శనం.
15 ఏళ్ల తర్వాత కేంద్రం విడుదల చేసిన AISHE నివేదిక ఆధారంగా విశ్లేషణ
కేంద్ర విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ 15 ఏళ్ల విరామం తర్వాత విడుదల చేసిన AISHE (All India Survey on Higher Education) నివేదికను ఐఐఎం పరిశోధకులు లోతుగా విశ్లేషించి ఈ ఫలితాలను వెలికి తీశారు.
“సామాజిక సమతుల్యతపై ఉన్న అపోహలకు ముగింపు” – పరిశోధకుడు కృష్ణమూర్తి
ఈ అధ్యయనంపై పరిశోధక బృందంలోని ప్రొఫెసర్ కృష్ణమూర్తి మాట్లాడుతూ:
“భారతీయ ఉన్నత విద్యలో సామాజిక అసమతుల్యత ఉందని ఇప్పటివరకు ప్రచారంలో ఉన్న అనేక అపోహలకు ఈ అధ్యయనం స్పష్టమైన సమాధానం. ఎస్సీ, ఎస్టీ, ఓబీసీ విద్యార్థుల చేరికలు ప్రతి సంవత్సరం గణనీయంగా పెరుగుతున్నాయి. అన్ని విధాల విద్యాసంస్థల్లోనూ ఇదే ధోరణి కనిపిస్తోంది” అని అన్నారు.
అంటే వాస్తవానికి ఉన్నత విద్యలో రిజర్వేషన్ల ప్రభావం కేవలం గణాంక పరంగా మాత్రమే కాదు… విద్యా వ్యవస్థ ఆకారం మారే స్థాయిలో ఉంది.
ఈ పెరుగుదలకు కారణాలేమిటి? – విశ్లేషణ
1. రిజర్వేషన్ విధానం సక్రమ అమలు
సంవత్సరం తర్వాత సంవత్సరం రిజర్వేషన్ కోటాల కఠిన అమలు అత్యంత కీలకం.
2. రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల స్కాలర్షిప్ పథకాలు
విద్యార్థులకు ట్యూషన్ ఫీజులు, హాస్టల్ సౌకర్యాలు, పుస్తకాలు మొదలైన వాటిపై సహాయం అధికంగా పెరగడం.
3. గ్రామీణ, వెనుకబడిన వర్గాల్లో అవగాహన పెరగడం
పేరెంట్స్లో ఉన్నత విద్యపై ఆసక్తి పెరగడం, కులమత పరమైన భయాలు తగ్గడం.
4. విద్యాసంస్థల విస్తరణ
గత 15 సంవత్సరాల్లో భారతదేశంలో 400%కు పైగా కళాశాలలు, విశ్వవిద్యాలయాలు పెరగడం.
5. EWS చేరికలు జనరల్ కేటగిరీలో చోటు కోల్పోవడం
జనరల్ కేటగిరీలో అంతర్గత వర్గీకరణ, సీట్ల పునర్విభజన ప్రభావం కూడా కీలకం.
భారత ఉన్నత విద్యకు అర్థం ఏమిటి?
- సామాజిక న్యాయం బలోపేతం
- విద్యా అవకాశాలు ప్రజాస్వామ్యమవడం
- పేద మరియు వెనుకబడిన వర్గాల జీవన ప్రమాణాలు మెరుగుపడటం
- ఉన్నత విద్యలో వైవిధ్యం పెరగడం
- భవిష్యత్ ఉద్యోగ మార్కెట్లో సమతుల్యత పెరగడం
ఈ సంఖ్యలు కేవలం డేటా కాదు… ఒక సామాజిక పరివర్తన.
