బంగ్లాదేశ్ మాజీ ప్రధాని షేక్ హసీనాకు అక్కడి అంతర్జాతీయ క్రైం ట్రిబ్యునల్ మరణశిక్ష విధిస్తూ తీర్పు ఇవ్వడం ప్రపంచవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమైంది. అయితే “మరణశిక్ష” మరియు “ఉరిశిక్ష” మధ్య తేడా చాలా మందికి స్పష్టంగా తెలియదు. పేర్లు సమానంగా వినిపించినా.. రెండింటికీ భిన్నమైన అర్థాలు ఉన్నాయి. ఆ తేడా ఏమిటో ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
మరణశిక్ష అంటే ఏమిటి?
న్యాయస్థానం ఒక వ్యక్తికి మరణశిక్ష విధించింది అంటే —
అది కేవలం లీగల్గా శిక్షను ప్రకటించడమే. కానీ శిక్షను వెంటనే అమలు చేస్తున్నారు అన్న మాట కాదు.
- కోర్టు “మరణశిక్ష” అంటున్నప్పుడు ఎలాంటి విధానం ద్వారా శిక్షిస్తారో అప్పుడే స్పష్టంగా చెప్పదు.
- దోషి తన లాయర్లతో కలిసి అప్పీలు చేసుకోవచ్చు.
- శిక్షను వాయిదా వేయించుకోవచ్చు.
- క్షమాభిక్ష కోసం రాజ్యాంగాధికారులకు మెర్సీ పిటిషన్లు దాఖలు చేయవచ్చు.
- విదేశాల్లో ఉన్న దోషులు ఆ శిక్ష అమలుకు దొరకకుండా తప్పించుకునే అవకాశమూ ఉంటుంది.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా 60% కేసుల్లో మరణశిక్షలు ప్రకటించినా అమలు కాలేదు. అంటే, మరణశిక్ష అనేది అమలు చేయవలసిన శిక్షపై కోర్టు ఇచ్చిన చట్టపరమైన ప్రకటన మాత్రమే.
ఉరిశిక్ష అంటే ఏమిటి?
పేరులో ఉన్నట్టుగానే — కోర్టు నిర్ణయించిన తేదీన దోషిని ఉరిశిక్ష విధించడం హ్యాంగింగ్.
- ఉరిశిక్షలో కేవలం ఉరి తీయడం అనే ఒకే విధానం ఉంటుంది.
- ఇతర మార్గాల్లో, ఉదా: కాల్పులు లేదా విష ఇంజెక్షన్ల ద్వారా చంపడం అనుమతించబడదు.
- ఉరిశిక్ష అనేది దాదాపు 2,500 సంవత్సరాల నుండి అమలులో ఉన్న ప్రక్రియ.
- సింపుల్ విధానం కావడంతో ఇంకా అనేక దేశాలు దీనినే అనుసరిస్తున్నాయి.
- భారత్, పాకిస్థాన్, బంగ్లాదేశ్లలో మరణశిక్షను అమలు చేసే పద్ధతి ఉరిశిక్ష మాత్రమే.
ఉరిశిక్ష రకాలు
ఉరిశిక్షకు రెండు ప్రధాన విధానాలు ఉన్నాయి:
1. షార్ట్ డ్రాప్ హ్యాంగింగ్
- ఇది పురాతన విధానం.
- దోషిని చిన్న ఎత్తు నుండి ఉరి తీయడం వల్ల నెమ్మదిగా ఉక్కిరిబిక్కిరై మరణిస్తాడు.
2. లాంగ్ డ్రాప్ హ్యాంగింగ్
- ఇది ఆధునిక విధానం.
- దోషిని స్టూల్ లేదా బల్లపై నిలబెట్టి ఉరి వేసి, ఆ బల్లను తొలగిస్తారు.
- ఒక్కసారిగా శరీరం పడిపోవడంతో మెడ ఎముక విరిగి వెంటనే మరణం సంభవిస్తుంది.
ముఖ్యంగా గుర్తుంచుకోవలసింది —
అన్ని మరణశిక్షలు ఉరిశిక్షలు కావు. కానీ అన్ని ఉరిశిక్షలు మాత్రం మరణశిక్షలే.
ప్రపంచ దేశాలు మరణశిక్షలను ఎలా అమలు చేస్తాయి?
దేశం అమలుపధ్ధతి భారత్ ఉరి సౌదీ అరేబియా తలను నరికి శిక్ష అమెరికా విష ఇంజెక్షన్, గ్యాస్ ఛాంబర్, ఎలక్ట్రిక్ షాక్, కాల్పులు జపాన్ ఉరి
చరిత్ర పరంగా చూస్తే
- 1900 వరకు అనేక దేశాల్లో పబ్లిక్గా ఉరిశిక్షలు అమలు చేసేవారు.
- మానవహక్కుల దృష్ట్యా ఈ ప్రథాన్నీ తర్వాత నిషేధించారు.
- భారత్కు స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత తొలి ఉరిశిక్ష — మహాత్మా గాంధీని హత్య చేసిన నాథూరాం గాడ్సేకు విధించబడింది.
- బంగ్లాదేశ్లో 2013లో అబ్దుల్ ఖాదర్ మొల్లా అనే వ్యక్తికి ఉరిశిక్ష అమలైంది.
