ఆధార్‌ కార్డు ఏ అంశాల్లో చెల్లదు? మీకు తెలుసా? – తప్పక తెలుసుకోవాల్సిన కీలక వివరాలు

ప్రస్తుతం భారతదేశంలో అత్యంత ముఖ్యమైన గుర్తింపు పత్రాల్లో ఆధార్ కార్డు ముందు వరుసలోనే నిలుస్తోంది. బ్యాంకు ఖాతా నుంచి ప్రభుత్వ పథకాల వరకూ, ఆధార్ లేకుండా చాలా పని జరగడం లేదు. అయితే, ప్రజల్లో ఒక అపోహ మాత్రం బలంగా ఉంది – “ఆధార్ ఉంటే చాలు, ఏదైనా రుజువుగా వాడుకోవచ్చు.” ఇది పూర్తిగా నిజం కాదు.

ఈ ఆర్టికల్‌లో ఆధార్‌కు చట్టబద్ధంగా చెల్లే ప్రాంతాలు, ఎక్కడెక్కడ ఇది రుజువుగా పరిగణించరు అనే విషయాలను పూర్తిగా వివరిస్తాం. అంతేకాదు, సుప్రీంకోర్టు తీర్పు, UIDAI గైడ్లైన్స్ కూడా సూటిగా మీకు అందిస్తాం.

ఆధార్ అంటే ఏమిటి? – పునాది గల ప్రాజెక్టు

‘ఆధార్’ అనేది సంస్కృత పదం. దీని అర్థం “పునాది”. 2009లో యూపీఏ ప్రభుత్వం ఆధ్వర్యంలో ప్రారంభమైన ఈ ప్రాజెక్టుకు నందన్ నీలేకని నాయకత్వం వహించారు. ఆధార్ ద్వారా ప్రతి భారతీయ నివాసికి 12 అంకెల విశిష్ట గుర్తింపు సంఖ్య (UID) లభిస్తుంది.

ఈ ప్రాజెక్టు UIDAI (యూనిక్ ఐడెంటిఫికేషన్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా) ఆధ్వర్యంలో నడుస్తోంది. ఇందులో పేరు, చిరునామా, ఫోటో, వేలిముద్రలు, కంటి రేటినా స్కాన్ లాంటి బయోమెట్రిక్ సమాచారం ఉంటుంది. ఇప్పటివరకు 140 కోట్లకు పైగా ఆధార్ కార్డులు జారీ అయ్యాయి – ఇది ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద బయోమెట్రిక్ డేటాబేస్.

ఆధార్ లక్ష్యం ఏమిటి?

• ప్రతి పౌరుడికి ప్రత్యేకమైన డిజిటల్ గుర్తింపు కల్పించడం
• ప్రభుత్వ పథకాల దుర్వినియోగాన్ని అరికట్టడం
• Direct Benefit Transfer (DBT) ద్వారా నేరుగా లబ్ధిదారుల ఖాతాల్లోకి సబ్సిడీలు పంపడం
• పాలనలో పారదర్శకత, సమర్థత తీసుకురావడం
• దేశవ్యాప్తంగా ఒకే విధమైన గుర్తింపు వ్యవస్థ రూపొందించడం

ఆధార్‌ ఎక్కడెక్కడ చెల్లుతుంది?

ఆధార్ కార్డు ఈ క్రింది సందర్భాల్లో గుర్తింపు పత్రంగా చెల్లుతుంది:

• బ్యాంక్ ఖాతా తెరవడానికి
• సిమ్ కార్డు తీసుకోవడానికి
• రేషన్ కార్డు, పాస్‌పోర్ట్, పెన్షన్, స్కాలర్‌షిప్‌లు వంటి ప్రభుత్వ సేవలకు
• పాన్ కార్డుతో లింక్ చేయడానికీ
• కరోనా టీకాల రిజిస్ట్రేషన్‌కి
• ప్రభుత్వ పథకాలలో లబ్ధిదారుగా నమోదు కావడానికి

ఈ సేవలన్నింటిలో ఆధార్‌ను గుర్తింపు పత్రంగా ఉపయోగించవచ్చు.

ఆధార్ ఎక్కడ చెల్లదు? – అపోహలు భగ్గుమన్న అంశాలు

1. పౌరసత్వ రుజువు కాదు

అత్యంత ముఖ్యమైన విషయం ఇది. ఆధార్ కార్డు కలిగి ఉండటం వల్ల మీరు భారతీయ పౌరుడేనని తేలదు. ఎందుకంటే విదేశీయులు కూడా ఆధార్ కార్డుకు దరఖాస్తు చేయవచ్చు – వారు దేశంలో 182 రోజులకు పైగా ఉంటే చాలు.

2. ఆదాయ రుజువు కాదు

ఆధార్‌లో ఆదాయ వివరాలు ఉండవు. మీ సంపాదనకు ఆధార్‌కు సంబంధం లేదు. అందువల్ల ఆదాయ రుజువుగా ఆధార్ చెల్లదు.

3. పుట్టిన తేదీ రుజువు కాదు

ఆధార్‌లో పుట్టిన తేదీ ఉంటేనేం? అది చట్టపరంగా జననం ఆధారంగా పరిగణించబడదు. కోర్టులు, ప్రభుత్వ నియామక బోర్డులు దీన్ని జన్మతేదీ రుజువుగా తీసుకోవు.

4. కులం, మతం, వైవాహిక స్థితి రుజువు కాదు

ఆధార్‌లో ఈ వివరాలు నమోదు చేసే అవకాశం లేదు. కాబట్టి ఈ వివరాలకు వేరే అధికారిక పత్రాలు అవసరం (ఉదా: కుల ధ్రువీకరణ పత్రం, పెళ్లి రిజిస్ట్రేషన్, మత పత్రాలు).

5. పాస్‌పోర్ట్ & NRCకు చెల్లదు

పౌరసత్వ ఆధారిత పత్రాలకే వీటిలో ప్రాముఖ్యత ఉంటుంది. ఆధార్ ఒక్కటే ఉండటం ద్వారా పాస్‌పోర్ట్ లేదా NRC నమోదు పొందలేరు.

సుప్రీంకోర్టు తీర్పు & UIDAI సూచనలు

2018లో సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన కీలక తీర్పు ఆధారంగా:

• ఆధార్‌ను గుర్తింపు, చిరునామా రుజువుగా మాత్రమే ఉపయోగించాలి
• ప్రభుత్వ పథకాలలో మాత్రమే తప్పనిసరిగా ఆధార్ తీసుకోవచ్చు
• ప్రైవేట్ సంస్థలు (బ్యాంకులు, టెలికం కంపెనీలు) ఆధార్‌ను బలవంతంగా అడగలేవు
• ఆధార్ పౌరసత్వ రుజువు కాదు అని UIDAI కూడా స్పష్టంగా చెప్పింది

ప్రజలే జాగ్రత్తగా ఉండాలి – కొన్ని సూచనలు

• ఆధార్‌లోని వివరాలు తప్పులేనివిగా ఉండాలి
• తప్పులుంటే UIDAI అధికారిక వెబ్‌సైట్ లేదా ఆధార్ సేవా కేంద్రంలో వెంటనే సవరించాలి
• ఆధార్ సేవల కోసం ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ఎవరినీ డబ్బులు ఇవ్వకండి
• ఆధార్‌ను నకిలీ లింకులకు వాడకుండా అప్రమత్తంగా ఉండండి
• ఆధార్‌ను చట్టబద్ధమైన ఉపయోగాలకే పరిమితం చేయాలి

ముగింపు:

ఆధార్ కార్డు ఒక బలమైన గుర్తింపు పత్రం అయినప్పటికీ, ఇది అన్ని రుజువులకు చెల్లదని గుర్తుంచుకోవాలి. పౌరసత్వం, ఆదాయం, జననం, మతం, కులం వంటి విషయాలకు సరైన, చట్టబద్ధమైన పత్రాలను వాడాలి. ఆధార్ ఉపయోగంపై ప్రజల్లో ఉన్న అపోహలు తొలగించడమే ఈ వ్యాసం యొక్క లక్ష్యం.