చలికాలం ప్రారంభమైతే ఆరోగ్యపరమైన కొన్ని ప్రమాదాలు పెరుగుతాయన్నది వైద్య రంగం నిర్ధారించిన వాస్తవం. ముఖ్యంగా గుండె సమస్యలు, బీపీ మార్పులు, బ్రెయిన్ స్ట్రోక్ కేసులు ఈ సీజన్లో ఎక్కువగా నమోదవుతాయి. చలిగా ఉన్నప్పుడు శరీరంలోని రక్తనాళాలు కుంచించుకోవడం, రక్తపోటు పెరగడం, రక్తం చిక్కగా మారడం వంటి అంశాలు స్ట్రోక్కు ప్రధాన కారణాలుగా వైద్య నిపుణులు చెబుతున్నారు. రక్తపోటు, గుండెజబ్బులు ఉన్నవారికి ఈ ప్రమాదం మరింత ఎక్కువ.
చలికాలం స్ట్రోక్ ప్రమాదాన్ని ఏ విధంగా పెంచుతుందో, ఏ కారణాలు దీనికి దారితీస్తాయో, ఏ జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలన్నదానిపై పూర్తి వివరాలు ఇలా…
చలి ఉష్ణోగ్రతలు తగ్గితే స్ట్రోక్ ప్రమాదం ఎలా పెరుగుతుంది?
ప్రపంచవ్యాప్తంగా సేకరించిన వైద్య–పరిశోధనల ప్రకారం, సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 13°C కంటే తక్కువగా ఉన్నప్పుడు ఇస్కీమిక్ స్ట్రోక్ కేసులు పెరుగుతున్నాయి. చలికాలం శరీరంలోని హృదయనాళ వ్యవస్థపై ఒత్తిడిని పెంచుతుంది. చల్లని వాతావరణంతో కూడిన ఆకస్మిక శారీరక మార్పులు రక్తప్రసరణను ప్రభావితం చేసి స్ట్రోక్ ప్రమాదాన్ని రెండింతలు పెంచుతాయి.
బ్రెయిన్ హెల్త్పై సీజనల్ మార్పుల ప్రభావం
ఉష్ణోగ్రతల మార్పుతో శరీరం వెంటనే స్పందిస్తుంది. ముఖ్యంగా ఉత్తర భారతదేశం వంటి ప్రాంతాల్లో తీవ్రమైన చలి రక్తప్రసరణను, శ్వాసవ్యవస్థను, హృదయ ఒత్తిడిని ప్రభావితం చేస్తుంది. ఇలా జరుగుతూ ఇస్కీమిక్, హెమరేజిక్ స్ట్రోక్స్ ఏర్పడే అవకాశాలు పెరుగుతాయి.
చలికాలంలో స్ట్రోక్ రావడానికి ముఖ్య కారణాలు
1. రక్తనాళాలు కుంచించుకోవడం (Vasoconstriction)
చలికాలంలో శరీరం వేడిని కాపాడుకోవడానికి రక్తనాళాలు సహజంగానే కుంచించుకుంటాయి. దీంతో
- రక్తపోటు ఆకస్మికంగా పెరుగుతుంది
- హృదయంపై ఒత్తిడి పెరుగుతుంది
- రక్తప్రసరణలో అంతరాయం ఏర్పడుతుంది
డబ్ల్యూహెచ్ఓ ప్రకారం, “రక్తపోటు స్ట్రోక్కు ప్రధాన ప్రమాదకారకము”… ఇది చలికాలంలో మరింత పెరిగే傾తని చూపిస్తుంది.
2. రక్తం చిక్కబడటం, గడ్డకట్టే ప్రమాదం పెరగడం
చల్లని ఉష్ణోగ్రతల్లో రక్త స్నిగ్ధత (viscosity) పెరుగుతుంది.
దాంతో:
- రక్తం చిక్కగా మారుతుంది
- ప్లేట్లెట్ యాక్టివిటీ అధికమవుతుంది
- రక్తగడ్డలు ఏర్పడే ప్రమాదం ఎక్కువ
రక్తగడ్డలు బ్రెయిన్కు రక్తసరఫరాను అడ్డుకున్నప్పుడు ఇస్కీమిక్ స్ట్రోక్ ప్రమాదం అధికమవుతుంది.
3. చలి కారణంగా వర్కౌట్స్ తగ్గిపోవడం – బరువు పెరగడం
చలికాలంలో చాలామంది బయటకు వెళ్లి వ్యాయామం చేయరు.
దీంతో:
- బరువు పెరుగుతుంది
- కొలెస్ట్రాల్ స్థాయిలు పెరుగుతాయి
- బీపీ పెరుగుతుంది
అమెరికన్ స్ట్రోక్ అసోసియేషన్ ప్రకారం, రోజుకు 30 నిమిషాల వాకింగ్ కూడా స్ట్రోక్ ప్రమాదాన్ని 25% వరకు తగ్గిస్తుంది.
4. నీరు తాగే అలవాటు తగ్గిపోవడం – డీహైడ్రేషన్
చలిగా ఉందని చాలామంది తక్కువగా నీరు తాగుతారు.
ఇది:
- రక్తాన్ని మరింత చిక్కగా చేస్తుంది
- రక్తగడ్డలు ఏర్పడే అవకాశం పెరుగుతుంది
డీహైడ్రేషన్ హీమోకాన్సంట్రేషన్, ప్లేట్లెట్ అగ్రిగేషన్ను పెంచి స్ట్రోక్ ప్రమాదాన్ని రెట్టింపు చేస్తుంది.
5. ఎక్కువగా అలసిపోవడం / ఆకస్మిక శారీరక శ్రమ
చలికాలంలో బాహ్య కార్యకలాపాలు చేసినప్పుడు:
- హార్ట్బీట్ అధికమవుతుంది
- రక్తపోటు పెరుగుతుంది
- హృదయనాళ వ్యవస్థపై ఒత్తిడి పెరుగుతుంది
ఈ రకమైన ఆకస్మిక ఒత్తిడి స్ట్రోక్ ప్రమాదంతో నేరుగా ముడిపడి ఉంటుంది.
చలికాలంలో స్ట్రోక్ ను నివారించడానికి పాటించాల్సిన జాగ్రత్తలు
- ప్రతిరోజూ తేలికపాటి నడక, ఇంట్లో లైట్ ఎక్సర్సైజ్ చేయాలి
- శరీరం వేడిగా ఉండేందుకు సరైన దుస్తులు, స్వెటర్స్లు ధరించాలి
- రోజంతా సరిపడా నీరు తాగాలి
- అధిక కొవ్వు ఉన్న ఆహారం, జంక్ ఫుడ్ తగ్గించాలి
- బీపీ, హృదయ సమస్యలు ఉన్నవారు రెగ్యులర్గా చెక్ చేయించుకోవాలి
- ఉదయం తీవ్ర చలి సమయంలో బయట పనులు తగ్గించాలి
- శరీరంలో ఆకస్మిక ఉష్ణమార్పులను నివారించాలి
గమనిక
ఈ వ్యాసం కేవలం సాధారణ అవగాహన కోసం మాత్రమే. ఇది ఏ విధంగానూ వైద్య సలహా లేదా చికిత్సకు ప్రత్యామ్నాయం కాదు. ఆరోగ్య సమస్యల కోసం తప్పనిసరిగా మీ వైద్యుడిని సంప్రదించాలి.
