కోతుల బెడదకు తెర ఎప్పుడు? – తెలంగాణలో కోట్ల రూపాయలు ఖర్చు, ఫలితం మాత్రం సున్నా

తెలంగాణ రాష్ట్రంలో కోతుల బెడద రోజురోజుకీ పెరిగిపోతోంది. గ్రామాలు, పట్టణాలు, పంటపొలాలు – ఎక్కడ చూసినా కోతుల దాడులతో ప్రజలు, రైతులు విసిగిపోయారు. కోతుల నియంత్రణ కోసం ప్రభుత్వం కోట్ల రూపాయలు ఖర్చు చేసినా, పరిస్థితి మాత్రం మారలేదు. ఐదేళ్ల కృషి తర్వాత కూడా ప్రభుత్వం 1750 కోతులకే కుటుంబ నియంత్రణ (Sterilization) ఆపరేషన్లు చేయగలిగింది.

కోతుల నియంత్రణలో పంచాయతీలు, మున్సిపాలిటీల నిర్లక్ష్యం

ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన నిర్మల్ జిల్లా చించోలి కోతుల రక్షణ, పునరావాస కేంద్రం (Monkey Rescue and Rehabilitation Center) సక్రమంగా పని చేయకపోవడానికి ప్రధాన కారణం స్థానిక సంస్థల నిర్లక్ష్యమే. కోతులను పట్టుకునే బాధ్యతను పంచాయతీలు, మున్సిపాలిటీలకు అప్పగించారు. ఒక్క కోతిని పట్టుకోవడానికి ఎనిమల్ హ్యాండ్లర్‌కు ₹500–₹800 ఇవ్వాల్సి ఉంది. అయితే నిధులు లేకపోవడంతో ఆ పని నిలిచిపోయింది.

కోతుల బెడద ఎక్కువగా ఉన్న జిల్లాలు

ఆదిలాబాద్, మంచిర్యాల, నిర్మల్, జగిత్యాల, వరంగల్, హన్మకొండ, జనగామ, మెదక్, సంగారెడ్డి, ఖమ్మం, భద్రాద్రి కొత్తగూడెం, రంగారెడ్డి, నిజామాబాద్, కామారెడ్డి, యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లాలు — ఇవే ప్రస్తుతం కోతుల బెడదతో తీవ్రంగా ఇబ్బందులు పడుతున్న ప్రాంతాలు.

సిమ్లా మోడల్‌ను అనుసరించిన తెలంగాణ

హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లోని సిమ్లా నగరంలో కోతుల బెడద నియంత్రణకు ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన మోడల్‌ను తెలంగాణ అనుసరించింది. సిమ్లాలో పర్యాటకులను, ఆపిల్ తోటలను రక్షించడానికి ప్రభుత్వం ఎనిమిది పునరావాస కేంద్రాలు ఏర్పాటు చేసింది. కోతులను పట్టించి లాప్రోస్కోపిక్ పద్ధతిలో కుటుంబ నియంత్రణ శస్త్రచికిత్సలు చేయడం ద్వారా అక్కడ కోతుల సంఖ్య గణనీయంగా తగ్గింది.

అదే విధంగా తెలంగాణ ప్రభుత్వం కూడా 2020 డిసెంబర్ 20న చించోలి కేంద్రాన్ని ప్రారంభించింది. ఆ సమయంలో అటవీ శాఖ మంత్రి అల్లోల ఇంద్రకరణ్ రెడ్డి ఈ కేంద్రాన్ని ప్రారంభించారు. కానీ తెలంగాణలో సిమ్లా మోడల్ విజయవంతం కాలేదు.

ఎందుకు విఫలమైంది తెలంగాణ మోడల్?

• సిమ్లాలో ప్రభుత్వం నేరుగా ఎనిమల్ హ్యాండ్లర్లకు నిధులు ఇస్తుండగా, తెలంగాణలో ఆ బాధ్యత స్థానిక సంస్థలపై పడింది.
• నిధుల కొరత కారణంగా కోతులను పట్టించే పని ఆగిపోయింది.
• నిర్మల్ కేంద్రం రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఒక్కటే ఉండడంతో అన్ని జిల్లాల నుంచి కోతులను అక్కడికి తరలించడం కష్టమైంది.

కోట్ల రూపాయలు ఖర్చయినా ఫలితం తక్కువే

ప్రభుత్వం ఐదేళ్లలో కోట్ల రూపాయలు కేటాయించినా – 2018–19లో ₹59 లక్షలు, 2019–20లో ₹30 లక్షలు, 2020–21లో ₹40 లక్షలు, 2021–22లో ₹30 లక్షలు, 2022–23లో ₹35 లక్షలు, 2023–24లో ₹50 లక్షలు – ఈ మొత్తంలో పెద్ద భాగం వాడబడలేదు. ఫలితంగా కేవలం 1749 కోతులకు మాత్రమే ఆపరేషన్లు జరిగాయి.

నిర్మల్ కేంద్రం గణాంకాలు

నిర్మల్ కేంద్రం వైద్యుడు డాక్టర్ శ్రీకర్ రాజు వివరాల ప్రకారం:

• మొత్తం పట్టుకున్న కోతులు: 4,133
• ఆపరేషన్లు చేసినవి: 1749
• అధికంగా ఆపరేషన్లు జరిగిన జిల్లా: నిర్మల్ – 992 కోతులు
• మెదక్ – 256, ఆదిలాబాద్ – 159, నిజామాబాద్ – 205 కోతులు

రైతులపై కోతుల దాడులు

అడవుల్లో పండ్ల చెట్లు తగ్గిపోవడంతో కోతులు గ్రామాలవైపు వచ్చి పంటలను ధ్వంసం చేస్తున్నాయి. మొక్కజొన్న, వేరుశనగ, కంది, పప్పుధాన్యాలు, కూరగాయలు, పండ్ల తోటలపై వీటి దాడులు విపరీతంగా పెరిగాయి. కొంతమంది రైతులు రాత్రిళ్లు పొలాల్లో గస్తీ కాస్తున్నా ప్రయోజనం లేకుండా పోతోంది.

అధికార అంచనాల ప్రకారం తెలంగాణలో సుమారు 30 లక్షల కోతులు ఉన్నాయని, కానీ అనధికార అంచనాల ప్రకారం ఈ సంఖ్య 3 కోట్లకు పైగా ఉందని చెబుతున్నారు.

కోతుల వల్ల పంట నష్టం

2023లో అసెంబ్లీలో మాజీ మంత్రి అల్లోల ఇంద్రకరణ్ రెడ్డి తెలిపిన ప్రకారం కోతుల వల్ల 72,133 ఎకరాల పంటలు నాశనం అయ్యాయి. అయితే ఈ ఏడాది పంట నష్టంపై సర్వే జరపలేదని రైతులు ఆగ్రహం వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

వ్యవసాయ శాఖ అధికారి ఎన్.డి.ఆర్.కే శర్మ ప్రకారం ఈ ఏడాది ఖరీఫ్‌లో నష్టం గతంలో కంటే ఎక్కువగా నమోదైంది. ఉదాహరణకు, జన్నారం మండలానికి చెందిన రైతు బి. రమేష్ 9 ఎకరాల్లో మొక్కజొన్న సాగు చేయగా, కోతుల దాడితో తీవ్రంగా నష్టపోయారు.

రైతుల డిమాండ్

అఖిల భారత కిసాన్ సంఘ్ నాయకుడు సారంపల్లి మల్లారెడ్డి మాట్లాడుతూ,

“కోతుల దాడులతో రైతులు తీవ్రమైన నష్టాన్ని ఎదుర్కొంటున్నారు. ప్రభుత్వం వెంటనే నష్టపరిహారం ఇవ్వాలి. అడవుల్లో ఆహారం తగ్గిపోవడం వల్ల కోతులు పంట పొలాలపైకి వస్తున్నాయి” అని అన్నారు.

పంటల సాగు విధానం మారుతోంది

కోతుల దాడుల వల్ల వేరుశనగ, మొక్కజొన్న, పండ్ల తోటల సాగు తగ్గి, రైతులు ఇప్పుడు పత్తి, సోయాబీన్ వైపు మళ్లుతున్నారు. ఇది వ్యవసాయ పద్ధతుల్లో గణనీయమైన మార్పుకు దారి తీస్తోంది.

వన్యప్రాణి హోదా రద్దు

ఇప్పటికే కోతులు వన్యప్రాణుల జాబితా నుంచి తొలగించబడ్డాయి. అందువల్ల అటవీశాఖ బాధ్యత నుంచి తప్పుకుంది.
వైల్డ్ లైఫ్ విభాగం అధికారి ఎ. శంకరన్ మాట్లాడుతూ,

“ఇక నుంచి కోతుల నియంత్రణ పశుసంవర్థక, వ్యవసాయ, పంచాయతీ, మున్సిపల్ శాఖల పరిధిలోకి వస్తుంది. ప్రజలే కోతులకు ఆహారం వేయడం వల్ల వీటి సంఖ్య పెరుగుతోంది” అని తెలిపారు.

సమగ్ర వ్యూహం అవసరం

ప్రభుత్వ సంకల్పం ఉన్నా, అమలు స్థాయిలో విఫలం కావడం వల్ల సమస్య పరిష్కారం కాలేదు. పంచాయతీలు, మున్సిపాలిటీల సమన్వయం లేకుండా ఈ సమస్య తగ్గే అవకాశం లేదు. రైతుల పంటలు రక్షించాలంటే, కోతుల సంఖ్యను నియంత్రించాలంటే ప్రభుత్వం తక్షణం అన్ని శాఖలతో కలిపి సమగ్ర ప్రణాళిక రూపొందించాల్సిన అవసరం ఉంది.

సారాంశం:
కోట్ల రూపాయలు వెచ్చించినా, కోతుల బెడద మాత్రం తెలంగాణ రైతుల జీవితంలో నుండి పోనట్లు ఉంది. సిమ్లా మోడల్‌ను తెలంగాణలో విజయవంతం చేయాలంటే బలమైన అమలు యంత్రాంగం, నిరంతర పర్యవేక్షణ, గ్రామస్థాయి చురుకైన చర్యలు అవసరం. లేకపోతే కోతుల దాడులు – పంట నష్టాలు కొనసాగుతూనే ఉంటాయి.