కేంద్రం, రాష్ట్రాలు పేదలు, బలహీన వర్గాల కోసం అనేక సంక్షేమ పథకాలు అమలు చేస్తున్నాయి. అయితే వీటిలో చాలావరకు ప్రజలకు తెలియకపోవడం, అధికారుల తగిన ప్రచారం లేకపోవడం వల్ల అసలైన లబ్ధిదారులు దూరమవుతున్నారు. అలాంటి ఒక పథకం జాతీయ కుటుంబ ప్రయోజన పథకం (NFBS). కుటుంబ పెద్ద అనారోగ్యం, ప్రమాదం లేదా ఏవైనా అనుకోని కారణాలతో మృతి చెందితే, మిగిలిన కుటుంబం రోడ్డునపడి పోకుండా కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ పథకం ద్వారా ఒక్కసారి రూ.20,000 ఆర్థిక సాయం అందిస్తుంది.
పథకం ఎప్పుడు ప్రారంభమైంది?
ఈ పథకాన్ని కేంద్ర ప్రభుత్వం 2017లో అమలు ప్రారంభించింది. ప్రతి సంవత్సరం గరిష్టంగా 7,794 కుటుంబాలు ఈ సాయం పొందే అవకాశం ఉంది. కానీ సరైన అవగాహన లేక, గ్రామ–మండల స్థాయిలో ప్రచారం జరగకపోవడంతో అనేక జిల్లాల్లో ఈ పథకం కింద అప్లికేషన్లు రావడంలేదని అధికారులు చెబుతున్నారు. ఫలితంగా సెర్ప్ వద్ద సుమారు రూ.60 కోట్ల నిధులు వాడుకోలేక నిల్వ ఉన్నాయి.
ఎవరు అర్హులు?
- గ్రామాలు, పట్టణాల్లో నివసించే రైతు కూలీలు, చిన్న పనులు చేసుకునే కార్మికులు, దారిద్య్రరేఖకు దిగువన ఉన్నవారే ఈ పథకానికి అర్హులు.
- మరణించిన కుటుంబ పెద్ద వయసు 18 నుంచి 60 సంవత్సరాల మధ్య ఉండాలి.
- మరణం ప్రమాదం, అనారోగ్యం లేదా ఏవైనా అనుకోని పరిస్థితుల వల్ల జరిగి ఉండాలి.
- మరణం జరిగిన రెండు సంవత్సరాల లోపు ఎప్పుడైనా కుటుంబ సభ్యులు ఈ పథకానికి దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు.
ఎలా దరఖాస్తు చేసుకోవాలి?
- అవసరమైన పత్రాలు – మరణ ధ్రువీకరణ పత్రం, కుల ధ్రువీకరణ పత్రం, ఆధార్, రేషన్ కార్డు, బ్యాంక్ ఖాతా వివరాలు, కుటుంబ సభ్యుల వివరాలు తప్పనిసరిగా సమర్పించాలి.
- అధికారుల పరిశీలన – దరఖాస్తును ముందుగా తహసీల్దార్కి ఇవ్వాలి. ఐకేపీ, రెవెన్యూ అధికారులు పరిశీలించి ఆర్డీవోకి పంపుతారు.
- చివరి ఆమోదం – ఆర్డీవో నుంచి సెర్ప్ సీఈఓ ఆమోదం లభిస్తే, రూ.20,000 లబ్ధిదారుడి ఖాతాలో జమ అవుతుంది.
సమస్య ఎక్కడ?
జిల్లాల వారీగా చూసుకుంటే అనేక చోట్ల ఈ పథకానికి జీరో అప్లికేషన్లు వస్తున్నాయి. కారణం – ప్రజలకు అవగాహన లేకపోవడం, అధికారులు పథకాన్ని సరైన స్థాయిలో ప్రచారం చేయకపోవడం. ఫలితంగా అర్హులైనవారు కూడా సాయం పొందలేకపోతున్నారు.
చివరి మాట
రోజువారీ కూలీ పనులు చేసే కుటుంబంలో పెద్దవాడు చనిపోతే ఆ కుటుంబం ఆర్థికంగా చితికిపోతుంది. అలాంటి సమయంలో కేంద్రం అందిస్తున్న రూ.20,000 సాయం జీవనాధారంగా నిలుస్తుంది. కానీ ఈ పథకం గురించి తెలియకపోవడం వల్ల వేలాది కుటుంబాలు లబ్ధి కోల్పోతున్నాయి. ప్రజల్లో అవగాహన పెంచి, అధికారులు ముందుకు వస్తేనే ఈ పథకం అసలు ప్రయోజనం దక్కుతుంది.
